Wildpluk Kalender

In het opheffen van Facebook en Instagram bleek dat sommige mensen deze accounts volgden om te zien wat er op dat moment te oogsten was. Ik heb nagedacht over een alternatief: sinds maart 2026 is er een oogstkalender op mijn website in ontwikkeling! Met de nadruk op ontwikkeling, want deze krijgt spelenderwijs invulling: in de loop der jaren wordt de lijst gestaag uitgebouwd.

November-februari

  • Wortel fluitenkruid. De delicate smaak zal je verbazen!

Wortel fluitenkruid

  • Ondergrondse bol van daslook (de zogenoemde lookteen).

Ondergrondse bol daslook

Maart

  • Wanneer aan het eind van de winter de temperatuur zachter wordt, komt de sap stroom van de berk weer op gang. In de streek waar ik woon is dit gemiddeld rond de eerste week van maart.

Recept: berkensap tappen.

  • Het blad van de grote brandnetel ontluikt.

Recepten: brandnetelsoep - hartige aardappel neteltaart - brandnetel gomasio

  • Het blad van schapenzuring ontluikt.

Blad schapenzuring 1

Blad schapenzuring 2 

  • Er zijn weer jonge kleefkruid scheuten! Je kunt de bebladerde kleefkruidstengels oogsten tot in mei de bloei ontluikt.

Recept: kleefkruid limonade

Recept: wilde gazpacho

  • Vanaf midden maart tot in april verspreiden de mannelijke katjes van de berk hun stuifmeel. Tegelijkertijd ontbotten de bladknoppen: er verschijnen piepjonge blaadjes. Deze blaadjes zijn nog zacht van smaak, botermals en heerlijk in een salade. Aangezien de berk een windbestuiver is, groeien de blaadjes pas na de bloei uit tot volwassen bladeren.  

Oogsten en consumeren van het stuifmeel en het jonge blad van de berk.

  • Het blad van zevenblad komt weer te voorschijn. Deze piepjonge, nog glanzende en botermalse, blaadjes zijn een heerlijke kruiderij in salade.

Recept: de ultieme bereidingswijze van gierst (voor een salade met o.a. zevenblad).

  • Eind februari / begin maart ontluikt het blad van daslook weer. Eén van de lekkerste voorjaarsdelicatesses!

Recept: koude pastasaus met daslookbladeren (uit het basiskookboek eetbare wilde planten)

April

  • De jonge, botermalse (en heerlijk aromatische) jonge naalden van de lariks (larix of lork) piepen uit hun knoppen tevoorschijn. Ze verschijnen spiraalsgewijs aan de kale takken. 

Oogsten van de jonge bladscheuten van de lariks. Nuttig uit het vuistje tijdens je foerageer wandeling of verwerk als kruiderij (met mate want ze zijn erg rijk aan etherische olie) rauw in een salade.

  • Vanaf begin april ontluiken de bloemen van de pinksterbloem!

Bloei van de pinksterbloem

  • De bloei van de paardenbloem is half april op zijn hoogtepunt.

Recept: paardenbloem limonade

  • Uit de bladknoppen van de fijnspar (Picea abies) ontluiken de eerste nieuwe naaldscheuten. Deze, nog zachte en malse naalden, kun je tijdens je foerageer wandeling uit het vuistje snoepen of strooi ze als kruiderij uit over salade. Verder zijn ze een schitterend ingrediënt voor het maken van een honingelixer. Zo'n elixer kun je culinair gebruiken of inzetten bij een ontsteking van de luchtwegen. Eveneens de jonge, nog zachte en sappige, naaldscheuten van de in onze natuur voorkomende grove den (Pinus sylvestris), zwarte den (Pinus nigra) en zeeden (Pinus pinaster) zijn geschikt voor het maken van een honingelixer.

Recept: honingelixer

Oogsten jonge naaldscheuten van de fijnspar en grove den

  • De bloei treedt op van de witte winterpostelein. Ook de bloeiwijze is eetbaar (en lekker!).

Oogsten van de bloeistengels van witte winterpostelein

  • Blad van één van de kleinste, maar ook één van de lekkerste zuringsoorten: schapenzuring (Rumex acetosella). Onderscheid met veldzuring: bij veldzuring staan de 'oortjes' (bladslippen) in het verlengde van het blad en bij schapenzuring staan de oortjes dwars op het blad.

Blad schapenzuring 1

Blad schapenzuring 2

  • Bosveldkers (Cardamine flexuosa).

Bosveldkers

  • Rond eind april stuift het stuifmeel van de zeeden (Pinus pinaster) & grove den (Pinus sylvestris) door de duinen!

Oogsten stuifmeel zeeden en zwarte den 1

Oogsten stuifmeel zeeden en zwarte den 2

 

  • De bloei van daslook ontwaakt. Ook de bloem(knop) is eetbaar en je kan er (o.a.) heerlijke pesto van maken.

Daslookbloem(knoppen) in het Limburgse Elslooërbos

Recept: daslook bloemen pesto.

  • Vanaf april is tot de bloei eind voorjaar/zomer het volwassen blad van waterpeper met zijn scherp brandende smaak (de naam waterpeper zegt het reeds) eetbaar. 

Waterpeper (op 0.00 minuut)

    Mei

    • In mei is het gedaan met de bloei van daslook en vormt de plant zijn heerlijke vruchten. Zolang de vruchten nog mals en zacht zijn, zijn ze eetbaar. Je kan ze bijvoorbeeld uitstrooien over een salade of er een delicate saladedressing mee maken. 

    Recept: daslook vruchten dressing

    Recept: wilde gazpacho

    • Mei is dé maand van de vlierbloemen oogst!

    Oogsten & drogen van vlierbloemen en medicinale waarde

    Recept: vlierbloesem beignets 

    • Eind mei ontluiken in onze natuur massaal de hondsroos en de rimpelroos. Heb je damastrozen (Rosa damascena) in je tuin (zij komen niet in onze natuur voor), maak er dan eens kombucha mee: vervang de traditionele groene of zwarte theebladeren door rozenblaadjes. 

    Recept: culinair rozen extract

    Recept: rozenwater  

    Kombucha van de damastroos (4.32 minuten)

    • Tot de bloei juni-juli zijn de bebladerde toppen (met hun sappige, vlezige en malse bladeren) van beekpunge oogstbaar. 

    Beekpunge (op 2.05 minuten)

    • Tot de bloeistengels ontluiken kan je de rozetbladeren van de grote engelwortel oogsten. Ze zijn een heerlijke bitterzoete, scherp parfumachtig aromatische kruiderij/specerij. 

    Grote engelwortel (3.30 minuten)

    • Tot de bloei ontluikt kan je van de strandbiet de wortel oogsten; de wilde voorouder van de ronde, rode biet die wij als groenten kennen! De strandbiet komt slechts nog zeldzaam in onze natuur voor: oogst hem uitsluitend als er ruim voldoende exemplaren om zich uit te zaaien resteren. 

    Strandbiet (op 1.37 minuten) 

    Zie ook dit blog voor de strandbiet.

    • Tja, niet elke eetbare wilde plant geurt en smaakt aangenaam: bosandoorn.

    Bosandoorn (4.48 minuten)

    • Er is weer weegbree blad. Weegbree is met mate eetbaar, maar de plant is vooral geweldig op medicinaal vlak waaronder in de voetverzorging!

    Weegbree in de voetverzorging (0.00 minuut)

    • Er is weer bijvoet blad. Tot de ontwikkeling van de bloei is het blad van bijvoet is een geweldige plant in de voetverzorging!

    Het blad van bijvoet in de voetverzorging (0.00 minuut)

    Juni

    • De lieflijke, piepkleine bloempjes van het prachtige akkerviooltje (Viola arvensis) bereiken hun hoogtepunt.

    Akkerviooltje (op 3.36 minuten)

    • Kraailook en slangenlook ontwikkelen hun heerlijke bloeibol! 

    Kraailook (op 1.33 minuten)

    Kraailook (op 1.07 minuten)

    Slangenlook (2.17 minuten)

    • De bloemhoofdjes van echte kamille en schijfkamille openen zich!

    Echte kamille 1 (op 1.32 minuten)

    Echte kamille 2 (op 6.28 minuten)

    Schijfkamille (op 6.51 minuten)

    • De braam vol in bloesem!

    Braam bloesem (0.00 minuten)

    • De lindebloesem met zijn heerlijke aroma ontluikt.

    Culinaire waarde en medicinale werking lindebloesem (6.23 minuten)

    • De zomer eigent zich gelukkig niet al het fruit toe. Ook het voorjaar biedt rijpe, heerlijke fruit-vruchten, zoals de blauwe bosbes. Zodra het bijna tegen half juni is, rijpen de eerste blauwe bosbessen!!! PS verwar de blauwe bosbes (Vaccinium myrtillus) niet met de blauwe bes (Vaccinium corymbosum). De blauwe bes heeft blanco vruchtvlees. Onze enige echte blauwe bosbes heeft roodpaars vruchtvlees. 

    Blauwe bosbes

    • De bloemknoppen van Sint-Janskruid ontluiken. PS Verwissel het echte Sint-Janskruid (Hypericum perforatum) niet met één van zijn look-a-likes. Van het Sint-Janskruid geslacht groeien in onze natuur namelijk zo'n 12 broertjes/zusjes en sommigen lijken sterk op Sint-Janskruid, zoals kantig hertshooi (Hypericum maculatum). Ook de bloemknoppen van o.a. kantig hertshooi bevat een rode kleurstof! Kijk dus goed naar alle determinatiekenmerken. Een kenmerk waardoor je Sint-Janskruid duidelijk kunt onderscheiden van kantig hertshooi is het aantal lijsten: de stengels van beide planten zijn gevleugeld, maar kantig hertshooi is gevleugeld met 4 lijsten en Sint-Janskruid heeft slechts 2 lijsten.

    Recept: Sint-Janskruid olie

    De stengel van kantig hertshooi met zijn 4 lijsten (1.07 minuten)

    • De bloei van muurbloemmosterd met zijn eetbare bloem(knop) komt tot ontwikkeling. 

    Bloei muurbloemmosterd (0.45 minuten)

    • De eerste aalbessen rijpen!

    Aalbessen (1.32 minuten)

    • De eerste rijpe frambozen!

    Frambozen (0.00 minuut)

    • Tijdens de bloei is muurpeper eenvoudig te herkennen. Tot en met de prille bloeifase zijn van deze vetplant de zich oprichtende bebladerde stengeldelen eetbaar. Uit het Wildpluk Compendium (© Marion de Kort): "vooral in muurpeper is het gehalte aan piperidine alkaloïden zo hoog dat de eetbaarheid van deze plant discutabel is. Deze alkaloïden hebben een bijtende werking op het slijmvlies van het spijsverteringskanaal (wat de hete peper sensatie veroorzaakt). In een hoog gehalte hebben genoemde plantenstoffen een verlammende werking op het zenuwstelsel. Als je deze vetplant besluit te consumeren, nuttig dan uitsluitend een zeer kleine hoeveelheid.               

    Muurpeper (2.11 minuten)

    • Grasmuur pronkt met zijn fragiele maar uitbundige bloei. De bloempjes zijn een fraaie eetbare decoratie.

    Grasmuur (2.20 minuten)

    • De bloemknoppen van groot kaasjeskruid openen zich met schitterende rozerode/paarslila bloemen. Eetbaar zijn de bloem(knop) en van de uitgebloeide bloem de nog jonge, malse vruchtjes. Groot kaasjeskruid is verder één van de weinige planten waaraan gedurende de bloei voortdurend nieuwe groene bladeren verschijnen. Ook de groene bladeren zijn eetbaar. 

    Groot kaasjeskruid (3.23 minuten)

    • Duizendblad bloeit uitbundig (en waardoor de plant zeer duidelijk opvalt in het veld). Je kunt de individuele bloempjes uit het bloemhoofdje plukken en drogen: het haast specerijachtig scherpe aroma kan worden ingezet ter vervanging van peper of voor het aromatiseren van kruidenbitter (Wildpluk Compendium © Marion de Kort). De nog zachte, malse zeer jonge bladeren zijn met mate eetbaar als saladeblaadjes en als je aan de voet van de plant op de bodem kijkt, zie je dat de ondergrondse uitlopers van de wortelstok van deze plant ook tijdens de bloei voortdurend nieuw, jong blad doen verschijnen. Bovenal is deze plant echter vooral ook een medicinale plant en wel dé plant voor het stelpen van bloedingen (het kleine grote handboek natuurgeneeskundige zelfzorg © Marion de Kort).

    Duizendblad (3.42 minuten)

    • De vruchtjes van de bosaardbei ontluiken. Volrijp zijn deze piepkleine vruchtjes heerlijk sappig en zoet aromatisch. Ooit mijn redding geweest wanneer ik verdwaald en uitgeput in een Belgisch woud dwaalde; mijn water en lunchpakketje bedoeld voor slechts een korte wandeling waren op, het was bloedheet, mijn telefoon navigatie was uitgevallen en ik dwaalde sinds dat moment al uren door het woud in de hoop enig moment mensen tegen te komen die me de weg konden wijzen. Wat een cadeau was het om toen plots kriskras over de bosbodem kruipend dit aardbeitje te ontmoeten! Ook de zogenoemde fopaardbei (schijnaardbei) wordt in het filmpje getoond om je te laten zien hoe je de plantjes van elkaar kunt onderscheiden. De schijnaardbei is overigens niet giftig, echter evenmin bepaald smakelijk. 

    Bosaardbei en de fop-/schijnaardbei (9.16 minuten)

    • De bloemknoppen van valeriaan openen zich. De gedroogde bloemen zijn vooral bekend als natuurlijk kalmerings- en slaapbevorderend medicijn. Zij zijn echter vooral ook te gebruiken als specerij en het aroma is met name een prachtige toevoeging aan een stoofschotel van rundvlees of seitan.

    Bloei valeriaan (op 0.00 minuut)

    • De bloei van kleefkruid nadert zijn einde en uit de bevruchte bloempjes ontwikkelen zich ronde vruchtjes. Zolang zij nog zacht en mals zijn, kun je de vruchtjes eten. 

    Vruchtjes kleefkruid (2.28 minuten)

    • In de overgangsfase van vrucht naar rijping tot haverzaad vormt het zaadje in spé melksap: wanneer je op de vrucht knijpt, komt er een druppel van naar buiten en de haver wordt in deze fase milky oat genoemd. De oogsttijd is kort: de haver vormt slechts gedurende 1 week melksap. Dit witte sap is heerlijk romig en zoet van smaak. Je kunt het sap uit het vuistje opzuigen of de volledige vrucht in een smoothie verwerken. Het witte melksap voedt (kalmeert en verstrekt) het zenuwstelsel en in de fytotherapie (kruidengeneeskunde) wordt van milky oats een tinctuur getrokken. 

    Milky oats (3.48 minuten)

    • Knoopkruid bloeit. Eetbaar zijn de buisbloempjes. Pluk de buisbloempjes uit het bloemhoofdje.

    Knoopkruid (4.19 minuten)

    • De heerlijk geurende echte lavendel opent zijn bloemknoppen. Hoewel echte lavendel gangbaar als een tuinplant wordt ervaren, is deze plant reeds zoveel jaren in onze natuur verwilderd geraakt dat de plant als ingeburgerd wordt beschouwd - een cultivar krijgt de status ingeburgerd wanneer de plant zich spontaan wild heeft uitgezaaid en zich in onze natuur zonder menselijke hulp minstens drie generaties lang heeft weten voort te planten en handhaven. Echter lavendel is tegenwoordig zelfs opgenomen in de Heukels’ Flora van Nederland. Haar zalige aroma is zowel culinair als cosmetisch en medicinaal geliefd. In onderstaande video kan je zien hoe het winnen van de etherische olie te werk gaat. De enorme hoeveelheid verzamelde bloemstengels zijn uiteraard niet wild geoogst want in dat geval zouden we de natuur hebben leeggeroofd; ik maakte de opname bij NatuurPlus die biologische lavendel kweekt voor de olieproductie.

    Echte lavendel (0.00 minuut)

    • Hoera, de zeekraal is eindelijk weer groot genoeg gegroeid om te kunnen plukken. 

    Zeekraal (1.31 minuten)

    Juli

    • De bloei van bijvoet komt tot ontwikkeling. De bloem(knop) is één van de mooiste ingrediënten voor het maken van zalf voor vermoeide wandelvoeten en/of het voorkomen dan wel het verzorgen van voetblaren.

    Recept: bijvoet zalf (0.00 minuut)

    Overige plantaardige levensvormen:

    Zeewieren

    In het zeewater van de Nederlandse kust groeit een enorme diversiteit aan zeewieren. Het jaar rond zijn er altijd wel eetbare wieren te vinden: sommige wieren gedijen in de warmere maanden en andere wieren sterven dan juist af om in de koude wintermaanden weer te ontluiken. In dit filmpje vind je een impressie van de in het Nederlandse zeewater groeiende eetbare zeewieren.